Գնահատում

Ըստ իս` գնահատումը ձևական բնույթ է կրում, քանի որ դրա օգնությամբ շատ դժվար է իմանալ աշակերտի իրական գիտելիքները: Ուսուցչը չգիտի, թե երեխան տանը քանի գիրք է կարդում, քանի ուսուցողական հաղորդում է նայում ու նմանատիպ բաներ, որոնք ինքնըստինքյան զարգացնում են մարդուն: Գիտեմ, որ առարակաները, ինչպիսիք են` մաթեմատիկան կամ ֆիզիկան ու քիմիան, անհրաժետ է գնահատել, քանի որ դրանք ստույգ առարկաներ են ու այնտեղ պետք չէ ստեղծագործական միտք ու ճկուն մտածելակերպ: Բայց, օրինակ, հասարակագիտությունը, գրականությունը գնահատման կարիք չունեն, որովհետև այդ դասերի ընթացքում հիմնականում լինում են քննարկումներ, հնչում են տարբեր կարծիքներ, ու գնահատել մեկին բարձր, իսկ մյուսին` ցածր զուտ նրա պատճառով, որ մեկի կարծիքը դուր եկավ ուսուցչուհուն իսկ մյուսինը` ոչ, սխալ է:

Իմ կարծիքով, ցանկացած գնահատական պետք է լինի հիմնավորված, ու ուսուցիչը պետք է ասի կամ ինչ-որ տեղ գրի, թե, որտեղ է թերացել աշակերտը, որպեսզի ոչ մի անարդար բան չլինի։ Ուսուցչի ուղղումները նաև օգտակար կլինեն ծնողի համար. նա կհասկանա, թե որտեղ է թերացել իր երեխան։

Նորից Դիլիջան, նորից նոր հիշողություններ

Նոյեմբերի 23-ի առավոտյան շարժվեցինք դեպի Դիլիջան։ Դեռ ճանապարհին արդեն շատ ոգևորված էի ու շատ էի սպասում ճամփորդությանը, քանի որ անցած տարի մենք մի խմբով ապրել էինք այս ճամփորդությունը ու սպասում էի, որ այս տարի էլ այդպես հետաքրքիր ու տպավորիչ կանցնի։ Արդեն ամեն ինչ ծանոթ էր, թե՛ հյուրատունը, թե՛ շրջակա միջավայրը, բայց միևնույն է առաջին անգամվա պես հետաքրքիր էր։Առաջին օրը գնացինք «Երեխաների խնամքի և պաշտպանության գիշերօթիկ հաստատություն», ծանոթացանք տարածքի հետ, տեսանք թե ինչպես են ապրում այնտեղ երեխաները, մտանք դասասենյակները, զրուցեցինք դասվարների ու երեխաների հետ։ Շրջայցից հետո սկսեցինք շփվել ու խաղեր խաղալ։ Նախապես նվերներ էինք պատրաստել երեխաների համար, որոնք , հուսով եմ նրանք հավանեցին: Երեխաների վիճակը, երևում էր, որ ծանր է։ Երևում էր, որ ապահովված չէին և, ընդանհրապես, շատ տխուր էր իմանալը, որ երեխաների մի մասը զուրկ է ծնող, հարազատ, բարենամ ասվածից։ Երկրորդ օրը գնացինք «Մոնթե Մելքոնյանի անվան ռազմամարզական վարժարա»։ Այնտեղ եղել էի , դրա համար այդքան չէր հետաքրքրում ինձ այդ այցը, բայց դպրոցը մի տարվա մեջ փոխվել էր։ Կային բաներ, որոնք դեռ պատրաստ չէին անցած տարի։ Ռազմամարզական վարժարանից հետո գնացինք Դիլիջանի միջազգային դպրոց (UWC)։ Ամենաշատը այդտեղ էի ուզում գնալ։ Դպրոցի առաջին տպավորությունը շատ լավն էր, իհարկե, շենքերն ու ներսի տարածքը շատ գեղեցիկ էր։ Ամենինչ ճաշակով էր, յուրահատուկ, ու ոճային, որն ինձ շատ դուր եկավ։ Վերջին օրն առավոտից նպատակ ունեինք ճամփա ընկնել դեպի Գոշ լիճ: Նախապես տրամադրվել էինք, պատրաստվել: Երբեմն լինում է էնպես, որ ամեն բան չես կարողանում դասավորել քո ուզածով: Եղանակյին պայմաննորը թույլ չտվեցին հասնել գետին և մենք որոշեցինք մի լավ քայլել Դիլիջանում: Ճամփորդությունը շատ հետաքրքիր անցավ չնայած այն փաստին, որ եղել էի այնտեղ։

 

 

 

Տնային աշխատանք

2.7.

1. Ակնարկ, լրջախոհ, ջրասույզ, մանկամիտ, քմահաճ, լուռումունջ

2. Հերարձակ, գարնանամուտ, աստղագետ, անցաթուղթ, սահադաշտ, շրջակա

3. Սնափառ, ինքնասեր, կամակատար, սրտապատառ, հավատափոխ, արքայանիստ

4.Գահավեժ, սառնարյուն, խճուղի, ստրկամիտ, հրկեզ, հավասարակշիռ

5. Բարեկամ, ծիսակարգ, աշխարհասփյուռ, դասակարգ, չափահաս, բազմանիշ

6. Սրտակից, հյուրախաղ, հուսաբեկ, բծախնդիր, ինքնահավան, տնամերձ

7. Որտեղ, ժայռակոփ, սիրատոչոր, շնչակտուր, միամիտ, ջրահեղձ

8.Ստուգատես, մրգահյութ, ժամացույց, երկարաշունչ, ուղեկարգ, շնորհազուրկ

9. Մեծամիտ, թագադիր, մարտահրավեր, որմնասյուն, հուզառատ, արագաշարժ

10. Երկկողմ, կամակոր, վեհանիստ, գիտաժողով, փակուղի, բարձրաձայն

11. Շնչափող, եռահարկ, չարքաշ, վիրակապ, ինքնաթիռ, հրավիրատոմս

12. Դյուրավառ, ձեռագործ, հողմահալած, գեղագետ, դասադուլ, վիպաագիր

13. Ձեռնամարտ, գեղատես, ջերմանավ, քաղհան, խոտհունձ, ելակետ

14. Փափկասուն, հոգեմաշ, գլխապտույտ, սևերես, ճեմասրահ, դիմափոշի

15. Ծանրակշիռ, տնամեջ, հնատիպ, նետաձիգ, ոսկեձույլ, լուսամուտ

16. Օրինադիր, պահասենյակ, բնագիր, փրկագին, սյունազարդ, ժպտերես

17. Օրավուր, ողբանվագ, երգաշար, միաձույլ, գեղարվեստ, մեծամիտ

18. Պարզամիտ, տիկին, լրտես, թղթադրամ, խնկաբույր, ինքնուս

19. Ձեռնհաս, ամենակուլ, մեծատուն, անցուդարձ, տիրադավ, երեսպաշտ

20.Մատենագիր, փառատոն, լուսամփոփ, ուղղաթիռ, բարեկիրթ, շղթայակապ

21. Ակնթարթ, համուհոտ, ճակատամարտ, ազատամիտ, մարտակարգ, մանրավաճառ

Տնային աշխատանք (նոյեմբերի 22)

1․ Գերխնդիր, ապուշ, գերձայն, ստորակարգ, ․․․, ․․․
2. Ենթակարգ, անդրադարձ, ներաշխարհ, դերանուն, դժգույն, հակաթույն
3. Տարեդարձ, ենթակա, վերնագիր, տրամագիծ, ապացույց, թերաբաց
4. Տրամաբան, գերխնդիր, առհավետ, փոխարքա, բացարձակ, պարականոն
5. Համահունչ, ընդացիկ, հակագազ, նախադուռ, ենթասպա, ․․․
6. Պարային,  հարակից, տափակ, ընդոստ, դերբայ, անդրբևեռ,
7. Ապուշ, պարագիծ, գերխնդիր, դժպատեհ,տարասեռ, ընդդիմակ,
8. Ենթախումբ,  թերակշիռ, ապաշնորհ, հարադիր, բացորոշ, մակագիր,
9. Չկամ, ընդարձակ, մականուն, արտերկիր, բաղաձայն, ենքահարց,
10. Փոխարքա, ստորգետնյա, համաձայն, տկար, ներգաղթ, տրամաբան,
11. Դժգոհ, ենթադաս, անդրշիրիմ, մակաբույծ, արտասովոր, հակագիծ
12. Ենթասպա, տհաճ, բացակա, նախավկա, ընդհատ, մակնիշ
13. Անդրբևեռ, տարասեռ, նախահայր, մակուղեղ, անկախ, ապերջանիկ
14. Ցպահանջ, հակակշիռ, անդրաշխարհ, դերանուն, , ․․․

2.4

  1. Կայսրուհի, խոուն, գովեստ, վերջույթ, աճուկ, վայրի
    2. Որբուկ, օրհնյալ, ծնունդ, թափոն, պատվածք, ծաղկուն,
    3. Ծիծաղկոտ, ավերիչ, շքեղ, արժանի, ազգություն, երաշխիք,
    4. Հյուսվածք, ցուցիչ, հարսնացու, դանդաղկոտ, աղի, անկյալ
    5. Փաստացի, ստուգարք, լեզվանի, ջնջոց, տանջանք, տիրացու
    6. Կանացի, չափածո, գեղանի, չափան, արգելոց, պատվիրական,
    7. Մահակ, խոսկան, վարույթ, հավաքածու,  , ․․․
    8. Խեցեղեն, վարձու, ջնջոց
    9. Արժույթ, սփոփանք, ծորուն,
    10. Խցիկ, որսկան, թավուտ, գործոն, հնոտի

 

Էպոս

1. Ինչ է էպոսը
Էպոսը քնարաէպիկական ժանրի ստեղծագործություն է, որը ներկայացնում է տվյալ ազգի մշակույթը և ազգային առանձնահատկությունները :Այն գրված է պատմական իրադարձությունների հիման վրա, որոնք հիմնականում պատկանում են ակունքներին ընկած նախնադարյան հասարակարգերի ընդերքին, և ժողովրդական ավանդությունների հիման վրա: Էպոսներում սովորաբար նկարագրվում է տվյալ ազգի պատմությունը և ազատության համար պայքարը:Էպոսները սովորաբար գրվում են չափածո բանաստեղծության նման :Սովորաբար դրանք պատկանում են երեք գրականական ժանռերի՝ էպիկական, քնարական և դրամատիկական:
2. Ովքեր են առաջին անգամ հիշատակել էպոսի մասին:
Սասնա ծռեր վիպերգի մասին առաջին անգամ հիատակել են պորտուգալացի ճանապարհորդներ`Անտոնիո Տերեյրիեն և Մեստրե Աֆոնսոն: Որոնք 16-րդ դարում իրարից անկախ ճանապարհորդել են, եղել են Հայաստանում, Սասունում: Լսել են տեղի բնակիչներից տարբեր զրույցներ Դավթի ու Խանդութի մասին:
Առաջին անգամ էպոսի մասին հիշատակել են
3.Ովքեր են առաջին անգամ գրի առել էպոսը:
4. Ինչ վերնագրով է տպագրել Մանուկ Աբեղյանը էպոսի և վիպերգի երկրորդ պատումը:
Դավիթ և Մհեր
5.Որ դարերի պայքարն է պատկերված վիպերգում:
6. Քանի ճյուղից է բաղկացած:

Բաղկացած է չորս ճյուղից:

7. Ինչպես է սկսվում էպոսի ճյուղերը:

8. Ինչի մասին է«Մեծ Մհեր» ճյուղը:

Սանասարին հաջորդում է որդիներից ամենաքաջը՝ Մհերը: Այդ տարիներին Սասունը հարկատու էր Մըսրա Մելիքին: Չափահաս դառնալով՝ Մհերը տիրություն է անում երկրին ու ժողովրդին. հացի ճանապարհը փակող հսկա առյուծի երախը պատռելով՝ երկու կես է անում, որի համար նրան անվանում են Առյուծաձև Մհեր, Սպիտակ Դևից ազատում է գեղեցկուհի Արմաղանին ու ամուսնանում նրա հետ, մենամարտում հաղթում է Մըսրա Մելիքին և Սասունն ազատում հարկերից, հիմնում է Մարութա Բարձրիկ Աստվածածինը, Ծովասարը դարձնում իր որսատեղին, շինում բերդեր ու կամուրջներ:
Մըսրում մեռնում է Մելիքը: Նրա կինը՝ Իսմիլ Խաթունը, խնդրում է Մհերին գալ և տեր կանգնել իր երկրին՝ գաղտնի մտադրություն ունենալով ժառանգ ունենալ նրանից: Ծնվում է արու զավակ, որին Իսմիլ Խաթունը կոչում է Մելիք՝ ի հիշատակ մեռած ամուսնու: 7 տարի նա Մհերին պահում է իր մոտ՝ արբեցնելով թունդ գինով: Ի վերջո սթափվելով և զգալով իր սխալը՝ Մհերը վերադառնում է Սասուն: Արմաղանը դժվարությամբ ներում է նրան: Մհերը նորից շենացնում է Սասունը: Որոշ ժամանակ անց Արմաղանը ծնում է մի տղա, որին անվանում են Դավիթ: Երեխայի ծնվելուն պես Մհերն ու Արմաղանը, պայմանի համաձայն, մեռնում են:

9. Որն է «Սասունցի Դավիթ» ճյուղի սյուժեն:

Որբացած նորածին Դավթին ուղարկում են Մըսր՝ Իսմիլ Խաթունի մոտ, որտեղ քաջազունը մեծանում է ժամ առ ժամ: Մըսրա Մելիքը փորձում է խորամանկությամբ սպանել Դավթին, բայց պատանի դյուցազնը հաղթահարում է բոլոր փորձությունները և վերադառնում Սասուն: Ձենով Օհանը Դավթին կարգում է գառնարած, ապա՝ նախրապան, որսորդ: Դավիթն սպանում է Սասունը կողոպտած դևերին և երկրի ամբարները լցնում բարիքներով, միայնակ կոտորում է Մըսրա Մելիքի զորքին, վռնդում է նաև հարկահավաք Կոզբադինին: Մելիքը բազմահազար զորքով ինքն է արշավում Սասուն: Դավիթը սրի մեկ հարվածով երկու կես է անում խոր հորի մեջ թաքնված Մըսրա Մելիքին:
Սասունն ազատագրելուց հետո Դավիթը նշանվում է Չմշկիկ Սուլթանի հետ, բայց լսելով Կապուտկողի արքայադուստր Խանդութի գեղեցկության մասին՝ մի շարք քաջագործություններից հետո ամուսնանում է նրա հետ: Ապա գնում է Գյուրջիստան և 7 տարի մնում այնտեղ: Խանդութը ծնում է արու զավակ և անունը դնում Մհեր: Չափահաս դառնալով՝ նա որոշում է գնալ և գտնել հորը: Ճանապարհին հայր ու որդի հանդիպում են և, իրար չճանաչելով, մենամարտում: Դավիթը Մհերի բազկապանից ճանաչում է որդուն, չի ներում, որ նա հանդգնել է մենամարտել իր հետ և անիծում է. «Անմա՜հ ըլնես, անժառա՜նգ»: Դավիթն սպանվում է Չմշկիկ Սուլթանի աղջկա թունավոր նետից, իսկ ամուսնուն հավատարիմ Խանդութը ցած է նետվում բերդի գլխից:

10. Ինչ զրույց կա «Փոքր Մհեր»-ի մասին:
Քանի աշխարք չար է,
Հողն էլ ղալբցեր (ծուլացելէ,
Մեջ աշխարքին ես չեմ մնա:
Որ աշխարք ավերվիմեկ էլ շինվի,
Եբոր ցորեն էղավ քանց մասուր մի,
Ու գարին էղավ քանց ընկուզ մի,
Էն ժամանակ հրամանք կա,
որ էլնենք էդտեղեն:

11. Ինչ ընդհանուր հատկանիշ ունեն Սասնա հերոսները:

12. Կին հերոսները էպոսում:

13. Հայ գրողներից ովքեր են մշակել էպոսը:
Գարեգին Սրվանձտյան, Մանուկ Աբեղյան:

Տողադարձ

Բառի մի մասը հաջորդ տող փոխադրելը կոչվում է տողադարձ: Տողադարձը կաարվում է բառը վանկերի բաժանելով: Բառամիջի վանկի սկզբւմ կարող է լինել միայն մեկ բաղաձայն:

1. եթե երկու ձայնվորների մեջ ընկած է լինում միայն մեկ բաղաձայն այն անցնում է հաջորդ տող:

2. Երկու բաղաձայնի դեպքում միայն մեկն է անցնում հաջորդ տող:

բարձ-րաց-նել

մի-ջանցք-ներ

Բարդ և ածանցավոր բառերը կարելի է տողադարձել առանցվանկատման` հաջոդ տող տեղափոխելով ամբողջ բառը:

արա-գընթաց

արագ-ընթաց

ատա-գրել

շարա-դրություն

3.Եթե տողադարձը կիսում է և տառը վ-ն անցնում է հաջորդ տող

հարե-վան

արե-վածագ

տերե-վաթափ

Բառ

Տառերի այն խումբը, որը իմաստ է արտահայտում, ունի ինքնուրույն գործածություն կոչվում է բառ:

Բառերը կարող են ենթարկվել բառակազմական և ձևաբանական փոփոխության:

Բառակազմությանը մասնակցում են ամատները և աանցները:

Բառի հիմնական իմաստն արտահայտող մասը կոչվում է արմատ: Բառի սկզբից կամ վերջից ավելացվող մասնիկները կոչվում են ածանցներ:

անմիտ, անտուն, անհամբեր, ապուշ, ապերախտ, դժբախտւթյուն, դժբախտ, մրգեղեն, սպիտակեղեն: