Գործնական աշխատանք

1. Բառարանի օգնությամբ գտիր տրված սակավադեպ բառերի բացատրությունը:

Ագուգա- ջրախողովակ

ադամամութ- այգաբաց

ազնավուր- ազնվական

ազոխ- խակ, տհաս

աթաբեկ- թագավորահայր, փոխարքա

ակաղձուն- ակաղձ

ականակիտ- վճիտ, հստակ, մաքուր

ակոռի- ավերակ

ակութ- փոքրիկ թոնիր

ահյակ- ձախ

աղանդեր- չարազ, մրգեղեն

աղարտել- ավերել

աղճատել- աղավաղել

աճապարել- շտապել

ամիկ- գառնուկ

ամիճ- զանազան մրգերի խառնուրդ

այծենակաճ- յափնջի

անըստգյուտ- անթերի

անթրոց- թոնրի կրակը խառնելու երկար ձող

անսալ- հնազանդվել

անտերունչ- անտեր

անութ- թևատակ

ապիկար- թույլ, տկար

ապրիորի- փորձից անկախ

առաթուր- ոտնատակ տալով

առասան- պարան

առինքնել- գրավել, դյութել

առտնին- տնային

ասպար- վահան

ասպնջակ- հյուրընկալ

ասր- բուրդ

արաժան- սերուցք

արբշիռ- խմած

արմաղան- նվեր

արտորալ- շտապել

2.Ընդգծիր այն բառերը, որոնցում կա

Առ- նախածանցը:

Առաջ, առարկա, առկայծել, առվակ, առէջ, առնետ, առավոտ:

Ապ- նախածանցը:

Ապրանք, ապարդյուն, ապուխտ, ապուշ, ապակի, ապերջանիկ, ապրուստ:

Գործնական աշխատանք

Արտագրե՛լ նախադասությունները՝ փակագծերում տրված գոյականները անհրաժեշտ հոլովով, առումով և թվով գրելով համապատասխան տեղերում։

1. Սարի գագաթից երևում էին մոտակա գյուղի բոլոր տները, իսկ ճերմակ մշուշի մեջ նշմարվում էր մեկ այլ գյուղ։ (գյուղ, գագաթ, մշուշ)

2. Ասֆալտապատ ճանապարհով սլացող մեքենան կանգ առավ ճամփեզրի ցայտաղբյուրի մոտ, և մեքենայից ելավ վարորդը՝ մի ալեհեր մարդ։ (ճամփեզր, մեքենա, ճանապարհ)

3. Մեր շուրջը սփռված դաշտում երևում էին աշխատող մարդիկ, որոնք երբեմն հայացքը ուղղում էին մեր կողմը։ (հայացք, դաշտ, մարդ)

4. Այդ հինավուրց ձեռագրերում արժեքավոր տեղեկութուններ կային, որոնք խիստ հետաքրքրեցին գիտաժողովին մասնակցող մասնագետներին։ (տեղեկություն, ձեռագիր, գիտաժողով)

5. Ամբողջ օրը աշխատած վարպետն գործն ավարտել էր, և հիմա գոհունակությամբ նայում էր իր աշխատանքի արդյունքին։ (գոհունակություն, վարպետ, օր)

6. Գեղարվեստական նոր ֆիլմի ցուցադրումն ավարտվել էր, և հանդիսատեսները խումբ-խումբ ելնում էին դահլիճից:(հանդիսատես, դահլիճ, ցուցադրում)

7. Նրա աշխատանքի վայրի մոտ գտնվող փողոցում վերջերս նոր խանութ է բացվել, որտեղ վաճառվում են բազմազան իրեր: (իր, փողոց, վայր)

8. Աստղերը մեկ-մեկ մարում էին երկնքում, փչում էր վաղորդյան սառը քամին, և լիճը, թեթև ծփանքով արթնանում էր ուշ աշնան երկար գիշերվա նիրհից։ (քամի, երկինք, աշուն)

9. Երկրորդ կուրսի ավագը բերել էր հաջորդ քննության հարցաշարը, և տարբեր շարքերում նստած ուսանողները դասագրքերում որոնում էին հարցերին վերաբերող թեմաները և տետրում նշում էջերը։ (քննության, դասագիրք, կուրս)

10. Վերջերս կազմակերպված մրցույթին մասնակցեցին արվեստի դպրոցում սովորող շատ երեխաներ, որոնց աշխատանքներն արժանացան տարբեր մրցանակների: (մրցույթ, մրցանակ, դպրոց)

Գործնական աշխատանք

Արտագրե՛լ նախադասությունները՝ փակագծերում տրված բառերը անհրաժեշտ քերականական ձևերով գրելով համապատասխան տեղերում։

1. Մայր մտնող արևի ճառագայթները ոսկևորել էին ամեն ինչ, և մի կախարդող տեսարան ստեղծել, որով հիանում էին հյուրանոցի պատշգամբները ելած զբոսաշրջիկները։ (հիանալ, ոսկևորել, ստեղծել)

2. Արդեն բացվել էին պարտեզի ծաղիկները, և հեռվից նայելիս թվում էր, թե մի նախշուն գորգ ծածկել էր պատշգամբի առջև փռված այդ հողակտորը։ (թվալ, ծածկել, բացել)

3. Ցանկապատի հետևում երևաց մի տուն. նրա բակում արևածաղիկներ էին աճել, որոնք, իրենց գեղեցիկ գլուխները բարձր պահած, կարծես ժպտում էին անցորդներին։ (ժպտալ, երևալ, աճել)

4. Մենք մեքենայի միջից անշարժ նայում էինք ճամփեզրի մոտակա սյունին նստած արագիլին, մինչև որ նա տեղից պոկվեց և թևերը ծանր-ծանր թափահարելով՝ թռչեց դեպի մոտակա ճահիճները։ (թռչել, պոկել, նայել)

5. Առաջարկը միաձայն ընդունվեց, և հաջորդ օրվանից բոլորը սկսեցին աշխատանքի գալ մեկ ժամ շուտ, որպեսզի կարողանային ժամանակին ավարտել պատվերի կատարումը։ (սկսել, ընդունել, կարողանալ)

6. Ընթացող գնացքի լուսամուտից երևում էին մոտակա բնակավայրերի լույսերը, որոնք մի պահ առկայծեցին թանձրացող խավարում, ապա անհետացան:(երևալ, անհետանալ, առկայծել)

7. Հանգստյան տան բակում մարդիկ զբոսնում էին, երեխաները, ճոճանակների վրա նստած, օրորվում, իսկ մեղմ քամին բերում էր մոտակա սարերի զովությունը։ (օրորել, զբոսնել, բերել)

8. Վարպետը վերցրեց հաստոցը, անջատեց նոր պատրաստած դետալը և համեմատեց գծագրի հետ՝ երբեմն ինչ-որ չափումներ անելով։ (վերցնել, անջատել, համեմատել)

9. Դաշնակահարի մատները սահում էին ստեղների վրայով, և դահլիճը ողողվեց հոգեպարար մի երաժշտությամբ, որն ալեկոծեց ունկնդիրների հոգիները։ (ալեկոծել, ողողել, սահել)

10. Ճամփեզրի խոտերի միջից հանկարծ մի աղվես հայտնվեց, որն անցավ ճանապարհի մյուս կողմն ու անհետացավ թփուտներում։ (անցնել, անհետանալ, հայտնվել)

Առաջադրանք հայոց լեզվից

  1. Ավելորդ բառերը գրի՛ր և նախադասություններն ուղղի՛ր:

Հավանաբար հաջողությամբ կպսակվի նախարարի այս նոր ձեռնարկը երևի:
Սրա հիման վրա կլինի հիմքը:
Մի հատ լուրջ հակաճառություն ունեմ:
Դուք (չափազանցացնում) չափազանցնում եք վտանգը:
Խոսքը գնում է (նրա) իր մասին:
Ի՞նչ բան է հարբուխը:
Ի՞նչ բան են մթնոլորտային ճակատները:
Հաճելի տեսք (չի թողնում) չունի:
Հեռախոսը դա շքեղություն չէ:
Դու անպայման մեծ հաջողության կհասնես երևի:

.2. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով բաց
թողած տառերը (նաև կրկնակ)։

Քարի մշակման վարպետությունը միջնադարյան Հայաստանում առավել
հարուստ ձևով է արտահայտվել խաչքարերի արվեստում։ Պահպանելով կանոնի
վերածված կառուցվածքը՝ խաչքարերի հարդարանքի մեջ, տասնմեկերորդ
դարից սկսած, գերիշխող են դառնում երկրաչափական-գծային ու բուսական
բարդ հյուսվածքավոր զարդանախշերը։ Ընդ որում, բեկվող գիծը,
ստեղծելով երկրաչափական կոնկրետ պատկեր, չի ընդհատվում նույնիսկ այն  դեպքում, երբ դադարում է ուղղաձիգ լինելուց և ներփակվում մի այլ երկրաչափական ձևի մեջ (շրջանակ, քառանկյունի)։ Դրանց օրինաչափ
հաջորդականությունն ու շաղկապվածությունը, ստեղծելով որոշակի ռիթմ,
եզրագծում են խաչքարը։ Գծային հյուսվածքը թվում է անսկիզբ-անվերջ, իր
շարժման ընթացքի մեջ փոխակերպվում մի ձևից մյուսը՝ չսահմանագծելով
սկիզբն ու ավարտը։ Այս պարագայում զարդապատկերը իր անընդմեջ
հյուսվածքի շնորհիվ դառնում է անսահմանության ու հավերժականության
գաղափարի արտահայտություն։

Ներգործական ՛ կրավորական կառույցներ

1. Մեղմ քամին շարժում է սաղարթները։

Սաղարթները շարժվում են մեղմ քամուց։

Ղեկավարի միջամտությունն է վերջնականապես լուծում խնդիրը։

Խնդիրը վերջնականապես լուծում ստացավ ղեկավարը միջամտությամբ։

Կազմակերպությունը նրան համերգի է հրավիրում։

Նրա համերգի է հրավիրվում կազմակերպության կողմից։

Ժողովուրդն է նրան հոժար կամքով ընտրել։

Նա ընտրվել է ժողովրդի հոժար կամքով։

Գործը վիթխարի ջանքերի գնով ավարտին հասցրին։

Գործը վիթխարի ջանքերի գնով ավարտին հասցվեց։

Քեզ խոսք չեն տվել։

Քեզ խոսք չի տրվել։

Զոհված ընկերների վրեժը ֆիդայիները լուծեցին։

Ֆդայների կողմից լուծվեց զոհված ընկերների վրեժը։

2. Մարդկանց հոգիները մեմղորեն պարուրվում էին խորհրդավոր հնչյուններով։

Խորհրդավոր հնչյունները մեղմորեն պարուրում էիմ մարդկանց հոգիները։

Սպարապետին անհրաժեշտ բոլոր իրերը դուրս էին բերվում սւասավորների կողմից։

Սպասավորները դուրս էին բերում սպարապետին անհրաժեշտ բոլոր իրերը։

Սոխակները թնդանոթի որոտից ահաբեկվեցին։

Թնդանոթի որոտը ահաբեկեց սոխակներին։

Բանաստեղծը ընթերցողների կողմից խանդավառությամբ ընդունվեց։

Ընթերցողները խանդավառությամբ ընդունեցին բանաստեղծին։

Բազմաչարչար հողն արևի ճառագայթներից այրվել էր։

Արևի ճառագայթները այրել էին բազմաչարչար հողը։

Սատանան, չարը շատ են հաղթվել այդ մարդու կողմից։

Այդ մարդը շատ էր հաղթել սատանային, չարին։

Նորակոչիկի կողմից խախտվեց կարգապահության նոր կանոնը։

Նորակոչիկը խախտեց կարգապահության նոր կանոնը։

3. Տրված բառերին գրել մեկական հոմանիշ։

Թագավոր- կայսր

Անմիջապես- միանգամից

Գոռոզանալ- մեծանտանալ

Հուսաբեկվել- հուսահատվել

Ըմբոստանալ- ստամբակ, ընդվզել

Տարածվել- փռվել

Խոշոր- հսկա

Հանդիմանել- նախատել

Ձև- տեսակ

Կառուցվածք- կազմվածք

Սաստկանալ- խստանալ

Խտանալ- թանձրանալ

Ըմբոշխնել- վայելել

Դյութել- գերել

Գովաբանել- մեծարել

Թաքուն- ծածուկ

Ըղձալ- ցանկանալ

Ենթադրություն- վարկած

Նշմարել- նկատել

Նանիր- չնչին

Ապաստան- օթևան

 

Հայոց լեզու, առաջադրանք

1.Շարունակեք և ամբողջացրեք նախադասությունները, ընդգծեք երկրորդական նախադասությունները։ 

Շարունակելով ճանապարհը՝ շուտով հասանք մի հեղեղատի, որը մյուսներից համեմատաբար մեծ էր ու խորը։

Ամենամռայլ թախիծն է պատում ինձ, երբ տեսնում եմ անցորդների բութ ու ոչինչ չհասկացող երեսները։

Վայրի աղավնիների երամը անդունդից բարձրանում էր և թափ հավաքելով նորից իջնում ներքև։

Այդ տան շուրջը բազմագույն ծաղիկներ են աճում, որոնցով տիկին Սիլվարդը հաճախ փնջեր է հավաքում ու վաճառում քաղաքամերձ շուկայում։

Իմ գաղտնիքը միայն ընկերոջս եմ հայտնել, որովհետև ճիշտ էի գտնում չտարածել կատարվածը։

Բայց այժմ, երբ կարոտն խեղդում է, նա ինքն է փնտրում ինձ։

Մի րոպե կարծեցի, թե բախվել եմ հսկա ամրոցի պատերից մեկին, և զարմանում էի, որ չէի ընկնում։

Լճակը, որը ուներ անմահ գեղեցկություն, իր աննման տեսքով կախարդում էր բոլորին։

Լեռները, որոնք թարմ ձյուն էին տեսել, սուզվել էին կապույտ լռության մեջ։

Եթե նա հայրենի քաղաքում մնար, ուր բավական պահանջված էր, ապա ճանաչված մարդ կդառնար։

2.Ներգործական կառույցի նախադասությունները դարձրեք կրավորական կառույցի:

Ոստիկանները սրճարանից դուրս բերեցին երեք անծանոթ երիտասարդի:

Երեք անծանոթ երիտասարդները դուրս բերվեցին, ոստիկանների կողմից։

Հիմա գիտնականները լուծում են նորահայտ մի առեղծված:

Նորահայտ մի առեղծված հիմա լուծվում է գիտնականների կողմից։

Մացառների փշերը պատառոտել են վաշտի մարտական դրոշակը:

Վաշտի մարտական դրոշակը պատառոտվել է մացառների փշերից։

Սայլերի անիվների միալար թխթխկոցը օրորում էր մեզ:

Մենք միալար օրորվում էինք սայլերի անիվներից։

Լուսնի կաթնագույն շողերը լուսավորեցին գետի արծաթազօծ գոտին:

Գետի արծաթազօծ գոտին լուսավորվել է լուսնի կաթնագույն շողերից։

Դավիթը սանդուղքից թափով ցած քաշեց որբևայրի քրոջը:

Որբևայրի քույրը թափով ցած քաշվեց սանդուղքից։

Առատ տեղացող ձյունը ծածկեց սարերի լերկ գագաթները:

Սարերի լերկ գագաթները ծածկվել էին։

Անավարտ հուշարձանի շինարարությունը ավարտեց որդին:

Որդին ավարտեց անավարտ հուշարձանի շինարարությունը։

Ուղեկցորդները նորեկներին առաջնորդեցին դեպի վերնատուն:

Նորեկները առաջնորդվեցին դեպի վերնատուն։

Մեղմ զեփյուռը շոյում էր ձիու արևազօծ բաշը:

Ձիու արևազօծ բաշը շոյվում էր։

Ուղիղ և անուղղակի խնդիր

Խնդիրները լինում են ուղիղ և անուղղակի:

Ուղիղ խնդիրը դրվում է բայի ներգործական սեռի պահանջով և ցույց է տալիս այն առարկան, որն ուղղակիորեն իր վրա է կրում ենթակայի կատարած գործողությունը։ Պատասխանում է ու՞մ, ի՞նչ հարցերին: Դրվում է հայցական հոլովով: Այսինքն՝ անձի առման դեպքում նման է տրականին, իրի առման դեպքում՝ ուղղականին:

Օրինակ` Անձրևը ծեծում է պատուհանները: Փոքրերը հարգում են մեծերին:

Ուղիղ խնդիրը դրվում է ներգործական սեռի բայերի պահանջով:

Ներգործող անուղղակի խնդիրը ցույց է տալիս այն առարկան, որի կատարած գործողությունը իր վրա ուղղակիորեն կրում է ենթական: Այն պայմանավորված է կրավորական սեռով (վ մասնիկով):

Դրվում է բացառական և գործիական հոլովներով:

 

Օր.՝ Քամուց լուսամուտի փեղկերը զարկվեցին:

 

Երկինքը ծածկվեց ամպերով:

 

Նվերը պատրաստվել էր քրոջ կողմից:

 

Առաջադրանքներ

 

Հ

 

Կետերի փոխարեն գրիր ներգործող խնդիր (ո՞ւմ կողմից, ինչի՞ց, ինչո՞վ):

 

Հանցագործը քննադատվում էր դատավորից:

Բնությունը փոխվում է թափոններից :

Վայրենիներն ազատ արձակվեցին կապանքներից :

Կեսօրին փողոցները փակվել էին վարդ, մանուշակով:

Հրատապ լուրը հայտնվեց հեռուստացույցով :

Ուղիղ խնդիրով նախադասությունները շրջել՝ դարձնելով ներգործող խնդիր ունեցող նախադասություններ:

 

Աղջիկը խոհանոցում համեղ ընթրիք էր պատրաստում:

 

Երկրաշարժը քանդել է նրա խարխուլ կացարանը:

 

Անհրաժեշտ դեղը բուժեց ծանր հիվանդին:

 

Ամպերը պատեցին երկինքը:

 

Տանտերը ներս հրավիրեց հյուրերին:

 

Ներգործող խնդիրով նախադասությունները շրջել՝ դարձնելով ուղիղ խնդիր ունեցող նախադասություններ:

 

Մառախուղի թանձր քուլաները հալածվում էին քամուց:

 

Արագ հինգ դիմում լրացվեց Սիմոնի կողմից:

 

Ամրոցի աշտարակներն ամեն գիշեր լուսավորվում էին նրա կողմից:

 

Պարսպի ներսը ծածկված էր բերրի պտղածառերով, խաղողի որթերով և ծաղկող թփերով:-

 

Բարձրահասակ բարդին թեթև օրորվում էր գիշերային մեղմ քամուց: